Volgens een laatste schatting telt de regio West-Friesland meer dan 550 dak- en thuislozen, waarvan iets minder dan de helft leeft in Hoorn. Drie van hen, Adam, Tomek en Daniel, zwerven door de stad. Ze slapen in winterse omstandigheden buiten, in een tent of kunnen rekenen op de hulp van weldoener Patricia van Willigen. “Het leven in Nederland is beter dan in Polen.”
Buiten is het al dagen waterkoud, maar binnen in de huiskamer van Patricia van Willigen is het een gezellige boel. De kamer wordt gevuld door vier daklozen: drie uit Polen, één uit Nederland.
De Poolse Adam draait nog maar eens een shaggie en blaast nog wat extra rook de huiskamer in. Het is niet de eerste van de dag en vermoedelijk ook niet zijn laatste. Hij ziet bont en blauw, na een epileptische aanval.
‘Daar komen gekke mensen’
Adam is al 23 jaar in Nederland en heeft vooral als monteur aan vrachtwagens gewerkt. Nu ontbreekt het aan een baan én huis. Hij is aangewezen op de straat en de goede bedoelingen van mensen als Patricia. “Ik heb laatst in een tent geslapen, maar dat is gevaarlijk. Daar komen soms gekke mensen.”
De Hoornse bekommert zich al jaren om daklozen, volgens haar een ‘vergeten’ groep mensen. “Als er morgen in Nederland een ramp gebeurt, worden er in no-time noodtenten met veldbedden neergezet. Waarom gebeurt dat niet voor onze daklozen?”, vraagt ze zich af.
Ruim 550 daklozen in West-Friesland
Volgens een telling van een jaar geleden waren er toen 559 dak- en thuislozen in West-Friesland, waarvan 91 kinderen. Daarvan zouden er op dit moment 250 in Hoorn leven.
De onderzoekers van de zogenaamde ETHOS-telling hebben aangegeven dat het aantal getelde mensen een minimum is. In werkelijkheid ligt het aantal dak- en thuislozen waarschijnlijk hoger.
Veel daklozen zijn afhankelijk van een sociaal netwerk, óf van mensen zoals Patricia. Zij zette een aantal weken geleden tenten op in het Hoornse park De Hulk.
Daar sliepen voornamelijk Poolse mannen zoals Adam, totdat de tenten vorige week werden vernield door een groep jongeren. “Dat je dit doet tegen mensen die niets hebben, daar snap ik niets van”, treurde Patricia destijds.
Ze ziet vaak een patroon: verlies van een baan, relatieproblemen, auto en huur niet meer kunnen betalen. Een neerwaartse spiraal, met een moeilijk leven op straat tot gevolg, vaak in combinatie met veelvuldig gebruik van alcohol. “En dan begint het overleven”, weet ze.
“Ik drink tegen de pijn en de kou. Meestal bier of wijn, soms ook wodka”
De Poolse Adam is dakloos
Ook Adam vlucht vaak in de alcohol, geeft hij toe. “Ik drink tegen de pijn en de kou. Meestal bier of wijn, soms ook wodka. Ik probeer wel te minderen. Soms slaap ik op het plein bij Albert Heijn, vlak bij het station. Dan drink ik sterke drank, tegen het slapen op het beton.”
Als gevraagd wordt hoe dat is, wordt hij fel. “Ga jij maar eens drie uur op de grond liggen, dan weet je hoe dat is.”
Een bezoek aan de gemeente Hoorn vorige week, moet een eerste stap zijn richting een beter leven. Er wordt gewerkt aan oplossingen. Adam moet zijn bankgegevens in orde maken en is in de wintermaanden welkom bij het Leger des Heils in Hoorn, net als zijn lotgenoten. Een voorwaarde is wel dat je daar nuchter verschijnt.
Baan kwijt, woning uit
Ook Adams landgenoten Tomek en Daniel zitten in de kamer. Tomek raakte dakloos nadat hij zijn baan verloor na de verhuizing van groenteverwerker Hessing. Zonder baan kon hij de huur van zijn huis niet meer ophoesten, dus restte ook voor hem weinig anders dan een leven op de straat.
Een terugkeer naar vaderland Polen zien ze ondanks de moeilijke omstandigheden niet zitten. “Hier is het leven beter, betere voorzieningen”, zegt Tomek.
Tekst gaat verder onder de foto.
Ze kunnen vaak bij Patricia terecht. Ze slapen er op zolder, kunnen er douchen. Verder is de dag over het algemeen doelloos. Een beetje lopen, een beetje zitten, een beetje drinken. “Soms komen ze ’s avonds aanwaaien”, zegt Patricia.
‘Ik zeg haast nooit nee’
“Ik zag haast nooit nee, zeker niet als het koud is. Alleen als ze stomdronken zijn of aan de harddrugs zitten, dan hoef ik ze niet. Maar van deze drie heb je geen last. Ze zijn allemaal blij met me.”
Daniel werd in maart van dit jaar door woningcorporatie Intermaris zijn huurhuis uitgezet, omdat hij te lang in Polen verbleef. Hij was vrachtwagenchauffeur bij onder meer Simon Loos en Lidl, maar leeft nu op straat.
“Als ze stomdronken zijn of aan de harddrugs zitten, dan hoef ik ze niet”
Patricia van Willigen – weldoener uit Hoorn
Hij zucht: “Ik heb geen paspoort meer, geen pinpas, niks. Dat zat in een rugtas, die ik ben kwijtgeraakt. Ik weet niet waar… Nu moet ik een nieuw paspoort aanvragen bij de ambassade, maar dat kost 125 euro. Dat heb ik niet.”
Geen contact met dochters
Zijn twee dochters zijn 10 en 14. Contact is er momenteel niet, mede door zijn huidige situatie. Hij buigt zijn hoofd. De ogen worden vochtig, de woorden verstommen. “Moeilijk, moeilijk, moeilijk…”, stamelt hij. Hij hoopt dat het contact wordt hersteld als hij weer een vast inkomen en onderkomen heeft.
En toch klinken de mannen opgewekt als het gaat over de toekomst, ondanks het harde leven dat ze leiden. Ze zien de rest van hun leven rooskleurig in en willen afscheid nemen van het zwervende bestaan. “Sleutelen”, antwoordt Adam op de vraag wat hij wil. “Als ik kan werken en ik heb weer een huis, dan komt het allemaal goed.”
Gezamenlijke West-Friese aanpak
De zeven West-Friese gemeenten zetten zich samen in om dakloosheid te voorkomen en te verminderen. Dat gebeurt samen met onder meer woningcorporaties, zorginstellingen, politie, onderwijs en welzijnsinstellingen. Zo worden er huisbezoeken gedaan bij betalingsachterstanden, wordt er schuldhulpverlening aangeboden en is er begeleiding voor kwetsbare personen of gezinnen die zelfstandig wonen.
Voor de daklozen die hulp nodig hebben, zijn er opvangvoorzieningen. Deze worden uitgevoerd door Leviaan, Leger des Heils en dnoDoen, samen met een aantal onderaannemers. Veel andere dak- en thuislozen krijgen maatwerkondersteuning.