Het is een vast ritueel in het hospice in Hoorn. Zo’n 150 keer per jaar, na het overlijden van een gast, volgt een persoonlijk afscheid in de vorm van een ‘uitgeleide’. “Uit respect voor de overledene.”
Volgens traditie wordt er enkele uren na het overlijden afscheid genomen van de overledene. Afscheid van het huis waar diegene de laatste dagen heeft doorgebracht. Of de gast er een dag heeft gelegen, of enkele weken: iedereen wordt ‘geëerd’ met een uitgeleide.
Nabestaanden en medewerkers van hospice Dignitas vormen bij de korte ceremonie van een minuut of tien steevast een erehaag. De verpleegkundige van dienst leest een persoonlijke tekst voor, het liefst ingekleurd met een anekdote of een treffende herinnering aan de hoofdpersoon. “Dat geeft herkenning bij de nabestaanden. Soms zorgt het even voor een glimlach.”
‘Ook wel eens zonder nabestaanden’
Jeffery Waccano werkt sinds drie jaar als verpleegkundige bij Dignitas. Het doen van een uitgeleide is voor hem één van de mooiste onderdelen van zijn werk. “Je markeert hiermee het einde van iemands leven en het zorgt voor verbondenheid met elkaar.”
Al is er niet altijd familie aanwezig. “Ik heb het ook wel eens gedaan, zonder dat er verder iemand bij aanwezig was. We doen het vooral uit respect voor de overledene.”
Nabestaanden verrast door uitgeleide: “Dit is zó waardevol”
De vader van Carrolien Schouten-Koster overleed aan het begin van dit jaar in hospice Dignitas. Ze werd verrast door de uitgeleide die ook voor haar vader werd gedaan.
“Hij heeft maar vier dagen in het hospice gelegen, maar ze hadden een heel persoonlijk woordje over hem. Die aandacht is echt heel mooi. De manier waarop dat gedaan wordt, is heel respectvol. Zowel naar de gast als naar de familie toe. Dat voelde heel fijn.”
De verpleegkundige van dienst schrijft zelf de tekst. “Over iedereen valt wel iets te vertellen, ook al is de gast kort bij ons geweest. Het gaat erom dat je de essentie eruit haalt. Zodat ook de nabestaanden weten: ze hebben mijn vader of moeder écht gezien.”
“Het moet authentiek zijn, geen voorstelling worden”
Jeffery Waccano – verpleegkundige hospice Dignitas
Jeffery: “Het moet authentiek zijn, geen voorstelling worden. Wat echt is, werkt goed. Als het laatste stukje naar de dood lastig voor diegene was, mag dat best benoemd worden. Soms is er bij mij sprake van ontroering, zeker als je een band hebt gehad met de overledene. Dan slaat het een beetje op mijn stem.” De tekst wordt altijd gevolgd door een gedicht.
Tekst gaat verder onder de foto
Als de kaars in de gang van hospice Dignitas brandt, weet je: er is zojuist iemand overleden. “Aan het einde van de uitgeleide doven we de kaars weer. Vaak zeg ik dan iets als: ‘het vuur dooft, maar de liefde blijft’. Je hoopt de familie ook wat troost mee te geven.”
Aan het einde van de uitgeleide, verlaat de overledene in een rouwauto het pand dan echt. Pas als de auto de straat uit is gereden, wordt de erehaag opgeheven. “Ook dat gebeurt uit respect voor de overledene. Het zorgt voor waardigheid en is heel eervol om te doen.”
Liefde voor de Dood: het leven in een hospice
Een verblijf in een hospice als laatste halte voor de dood. Voor veel mensen een absoluut schrikbeeld, maar hoe gaat het er echt aan toe in een hospice? In de serie ‘Liefde voor de Dood’ kijken we binnen bij hospice Dignitas in Hoorn.