Berend de Weerd, ‘de burgemeester van Oudendijk’, is deze week overleden. De Weerd woonde ruim 80 jaar in het dorp en kreeg de bijnaam door zijn tomeloze inzet voor zijn geliefde Oudendijk. De oud-brandweerman schreef een lied voor zijn dorp, was jaren zeer actief bij toneelverenigingen in de omgeving, en hij was voorzitter van Stichting Zeevaarderskas. Op dit moment zijn tijdens het 500-jarig bestaan van het dorp nog informatiebordjes met de geschiedenis van het dorp te zien die De Weerd zelf samenstelde en plaatste. 

Berend de Weerd werd in 1942 geboren in Hoorn. Na de Tweede Wereldoorlog verhuisde hij met zijn ouders vanuit Berkhout naar Oudendijk, naar het huisje dat nu vlak langs het viaduct onder de snelweg A7 staat. Het zou het dorp zijn waar hij de rest van zijn leven, ruim 80 jaar, zou blijven wonen. 

Scrooge en Rembrandt van Rijn

Goede vriend André de Reus vond in De Weerd de gemeenschappelijke passie voor zowel theater als geschiedenis. “We werden in onze tienertijd al gegrepen door toneel, muziek en cabaret”, schrijft De Reus deze week in een brief aan zijn overleden vriend. Ze stonden samen veel op en naast het toneel als theatermakers en acteurs. Of het nu was bij het Rode Kruis-toneel, Elena in Grosthuizen of het Watertheater in Oudendijk zelf; De Weerd was een beroemdheid als het om toneel ging. 

De Reus memoreert twee specifieke rollen bij het Watertheater: “Met als absolute top in 1996: jouw vertolking van de vrek Scrooge in het mooie kerstverhaal. In 2006 gevolgd door jouw prachtige vertolking van Rembrandt van Rijn tijdens het Rembrandtjaar.” De laatste jaren stond De Weerd steeds minder op het toneel. Hij kreeg slokdarmkanker. Voor de komende voorstellingen van het Watertheater later deze maand tijdens het 500-jarig bestaan van het dorp is De Weerd nog wel gevraagd: “Maar hij liep te slecht. Hij ging dat niet meer doen, zei hij”, herinnert De Reus zich.

Toneelschrijver en documentaires

De Weerd stond op het toneel ook in revuevoorstellingen met De Reus, als zangduo Cash en Carry. “Want zingen kon je als de beste”, noemt De Reus in zijn brief. In januari zong De Weerd nog tijdens de opening van het jubileumjaar in het dorp.

Maar ook is De Weerd toneelteksten gaan schrijven. Daarin stond zijn liefde voor de geschiedenis van de omgeving centraal. Of het nu was als schrijver van ‘Oudendijk en de Zee’ over de tijd dat Oudendijk nog een open verbinding had met de Zuiderzee. Of over ‘Oudendijk 40-45’ over de oorlogsjaren, een voorstelling die nooit gespeeld kon worden in de coronaperiode. Wel maakte hij daarom een documentaire over die tijd in Oudendijk. 

De Weerd bij de streekomroep

Vorige maand was Berend de Weerd nog te zien in een portret bij Streekomroep West-Friesland, waarbij hij levendig vertelt hoe Oudendijk en omgeving aan een watersnoodramp zijn ontsnapt. Een gevechtsvliegtuig moest in WOII onverwachts zijn bommen droppen, waarvan er eentje terecht kwam in de ringvaart. Een bocht in de opvallende waterkering langs de Oudendijk herinnert nog altijd aan het voorval van ruim 80 jaar geleden.

Tekst gaat verder onder de video

Stichting Zeevaarderskas Oudendijk

Als voorzitter van Stichting Zeevaarderskas zorgde De Weerd voor veel financiële impulsen voor verenigingen in de omgeving. De Zeevaarderskas werd zo’n 400 jaar geleden opgericht voor matrozen die de zee opgingen. Bij vertrek betaalden ze één gulden voor een reis binnen Europa, zeilden ze buiten Europa dan betaalden ze twee gulden. Mochten de mannen niet terugkomen, dan kon de achtergebleven weduwe gesteund worden uit de Zeevaarderskas. 

Omdat er honderden jaren na dato nog steeds geld in die kas zat, is de stichting zich bezig gaan houden met het financieel ondersteunen van verschillende culturele activiteiten in de omgeving. De Weerd was als voorzitter het gezicht van die stichting.

‘Burgemeester van Oudendijk’

“Dat creatieve brein botste natuurlijk ook wel eens met mensen die iets of heel anders dachten dan jij”, noemt André de Reus in zijn brief, die hij richt aan Berend direct na zijn overlijden. “En dan was je soms heel halsstarrig om de sfeer weer in oude glorie te herstellen.” Hoewel zij persoonlijk altijd in volstrekte harmonie hebben kunnen samenwerken, was dit een eigenschap van de eigenwijze De Weerd die niet onvermeld kon blijven.

Maar juist met die eigenzinnigheid heeft Berend de Weerd zoveel betekend voor Oudendijk, en de omliggende dorpen in Koggenland. “Jouw bijnaam ‘De burgemeester van Oudendijk’ heb je te danken aan het feit dat je overal voor in was, en dan vooral in het belang van jouw geliefde dorp”, noemt De Reus in zijn brief. 

Eén van de hoogtepunten van de viering 500 jaar Oudendijk wordt het uitbrengen van een boek, dat de titel ‘Het Berend Boek van Oudendijk’ krijgt. Berend de Weerd zal niet snel uit de geschiedenisboeken van Oudendijk verdwijnen.

Berend de Weerd werd 83 jaar.