Explosies zijn hot. Sinds een aantal jaar is het plaatsen van zwaar vuurwerk in het criminele circuit in Noord-Holland een beproefd recept. Deze vorm van intimidatie zorgt steevast voor een collectief gevoel van onveiligheid in de buurt. Aan welke knoppen kan een burgemeester in zo’n situatie draaien?
“Potverdorie, alweer?!”, schoot meteen door het hoofd van burgemeester Michiel Pijl. Drie weken geleden was het voor de zevende keer in nog geen twee jaar tijd raak in de gemeente Medemblik. Niet voor het eerst was een woning in Wervershoof doelwit van een explosief.
Naast schade aan de woning en die van de buren, namen angst en onrust (wederom) bezit van de woonwijk. Zoals dat eerder dit jaar ook al in Zwaagdijk-Oost gebeurde. “Je ziet keer op keer wat dit voor een buurt betekent. Als je je ergens veilig moet kunnen voelen, is het wel in je eigen huis”, zegt Pijl.
Ervaringsdeskundigen tegen wil en dank
Tegen wil en dank zijn hij en zijn ambtenaren in korte tijd ervaringsdeskundigen geworden. Hoe reageer je als burgemeester bij explosief geweld binnen jouw gemeente en welke instrumenten bezit een burgemeester?
“Iemand zijn huis uitzetten is een heel zware maatregel, dus het moet een zorgvuldig besluit zijn”
Michiel Pijl – burgemeester Medemblik
Er is een palet van verschillende maatregelen, waarvan het sluiten van de getroffen woning de zwaarste is. “Daarvoor heb ik het politierapport nodig, de zogenaamde bestuurlijke rapportage. Want ik moet de sluiting goed kunnen onderbouwen. Je zet mensen uit hun huis. Dat is een heel zware maatregel, dus het moet een zorgvuldig besluit zijn. De bewoners krijgen voor de sluiting een aantal dagen de tijd om te reageren. Zij hebben tijd nodig om bijvoorbeeld spullen te pakken, want het huis gaat echt op slot.”
Een burgemeester kan ook kiezen voor cameratoezicht in de straat, of om er een veiligheidsrisicogebied van te maken. In Wervershoof was in de week na de explosie ’s nachts ook beveiliging aanwezig. Maar vaak wordt ervoor gekozen om een woning te sluiten, zoals nu ook in Wervershoof. Het huis wordt dan voor vier weken verzegeld.
Tekst gaat verder onder de foto.
Daarna is verlenging van nog eens vier weken mogelijk. “Daar is dan weer een onderbouwing voor nodig. Het belangrijkste doel van sluiting is om de onmiddellijke dreiging weg te nemen en de rust in de omgeving terug te brengen.”
In de praktijk duurt het dus minstens een week voordat een woning daadwerkelijk verzegeld wordt. Waar gaan de bewoners van een gesloten woning heen? “Daar zijn ze zelf verantwoordelijk voor”, weet Pijl. “Maar als dat niet lukt, hebben we als gemeente wel een inspanningsverplichting om mee te denken. Dat doen we dan ook.”
‘Woning voor paar maanden sluiten’
Pijl zou graag zien dat de periode van vier weken wordt opgerekt. “Ik snap dat er een grens moet zijn, maar gezien de ernst van de situatie zou ik de sluiting langer willen laten duren. Binnen vier weken ligt vaak geen structurele maatregel op tafel. Gevoelsmatig zou ik zeggen dat je een woning voor een paar maanden moet kunnen sluiten. Dan kan de zaak en dus ook de buurt echt afkoelen.”
“Vier weken zijn zo voorbij”, stelt hij. “We moeten op tijd duidelijkheid geven wat we na die vieren weken gaan doen. Ook daarom zou het goed zijn als die termijn wat langer is. Wat is er structureel nodig om herhaling te voorkomen? Je wilt ook voorkomen dat je weer terugzakt in de oude situatie.”
“Gevoelsmatig zou ik zeggen dat je een woning voor een paar maanden moet kunnen sluiten”
Michiel Pijl – burgemeester Medemblik
Medemblik heeft een aanpak ontwikkeld, dat gericht is op snelheid. “Voorheen duurde het even voordat we na zo’n incident op gang kwamen”, erkent Pijl. “Vooral omdat we zoekende waren. Nu hebben we gezegd dat bij dringende zaken het rapport er binnen drie dagen moet zijn.”
‘Geef informatie door’
Na de explosie in Wervershoof werd het eigen plan uit de kast getrokken. “Binnen een dag is er een brief onder de bewoners verspreid en ik had binnen 24 uur de rapportage binnen. Dat is echt top, want dat stelt je in staat om sneller de juiste maatregelen te nemen.”
Hij roept bewoners op om waar mogelijk informatie door te geven. “Soms leven mensen al langere tijd in angst, maar dan komen wij er pas achter als er een bom aan de voordeur hangt. Daarom zeg ik: meld het alsjeblieft. Dat kan bij de politie of Misdaad Anoniem, maar ook bij de gemeente.”
Emoties en bezorgdheid tijdens bewonersavonden
Medemblik-burgemeester Michiel Pijl brengt na een explosie in veel gevallen een bezoek aan een getroffen straat. “Ik wil weten wat er speelt en ik vind het belangrijk om als burgemeester betrokkenheid te tonen.”
Soms wordt er een informatieavond georganiseerd, voor inwoners van de getroffen buurt. “Dan ontmoet je mensen die zich niet meer veilig voelen in hun eigen buurt. Mensen die enorm geschrokken zijn. De emoties zijn sterk wisselend en is er veel bezorgdheid. Maar zo’n avond zorgt ook wel voor saamhorigheid. Zo van: wat kunnen we er samen aan doen?”
Kun je wennen aan explosies binnen je eigen gemeente? “Wennen zeker niet, je schrikt steeds weer. Het zal je gebeuren. Je ziet steeds weer wat voor impact het heeft op zo’n buurt. En dat gewoon in West-Friese dorpen. Het is nogal wat.”