In het brugdek van de Houtribbruggen zijn eerder dit jaar nieuwe scheuren ontdekt. Die zijn in de maanden erop groter geworden. Dat blijkt nu de reden te zijn voor Rijkswaterstaat om vanaf dit najaar de brug af te sluiten voor vrachtverkeer. Uit inspectierapporten uit 2019, in het bezit van NH, werd al gewaarschuwd voor de staat van de bruggen en was er sprake van achterstallig onderhoud.
Ruim anderhalf jaar geleden werden in het brugdek van de Houtribbruggen al scheurtjes gevonden. Die zijn toen gerepareerd. Afgelopen januari, exact een jaar later, werden er weer scheuren gezien. “Deze zijn nog niet hersteld”, aldus Rijkswaterstaat, “wel was de situatie in januari aanleiding voor ons om de ontwikkeling te monitoren en opnieuw inspectie te doen.”
Eind augustus zijn de bruggen opnieuw bekeken. “Daarbij is geconstateerd dat de schade zich ontwikkelt: nieuwe scheurvorming en groei bestaande scheurtjes. Het is nodig om de schade te gaan herstellen en met inspecties te blijven monitoren op waar en hoe snel schade zich ontwikkelt.” Door de bruggen voor vrachtverkeer nu af te sluiten, wordt de schade beperkt, zegt Rijkswaterstaat, “en houden we de bruggen beschikbaar voor het lichte verkeer.”
Al in 2019 verontrustende meldingen
Dat de bruggen van de Houtribdijk van Enkhuizen naar Lelystad, ook wel bekend als de Markerwaarddijk, hoognodig moeten worden vervangen, was in 2019 al de conclusie van de inspectierapporten naar de staat van de bruggen. NH heeft die rapporten opgevraagd via de Wet open overheid (Woo) en daarin verontrustende meldingen gezien. Er werd geschreven dat beide bruggen aan de kant van Lelystad in een matige staat zijn. Een brug is ‘einde levensduur’, zo stond er letterlijk.
In 1970 zijn de bruggen gebouwd, maar na ruim 50 jaar wordt er veel schade aan de weg gezien. Zeven jaar geleden werd al gesproken over betonschades en gebroken voegen.
Bovendien zijn de bruggen destijds gebouwd voor lichter verkeer en zijn ze inmiddels wellicht niet meer geschikt voor het zwaardere verkeer dat er nu overheen rijdt, meldde het rapport. Daarom werd geadviseerd te onderzoeken of ze het huidige verkeer nog wel aankunnen. Of dat ooit is gebeurd, is onduidelijk.
‘Bruggen met beperkingen veilig tot vernieuwing’
Rijkswaterstaat bevestigt dat de Houtribbruggen toe zijn aan een grondige onderhoudsbeurt. “Ze zijn met beperkingen veilig te gebruiken totdat er nieuwe bruggen liggen. Dat betekent dat we de stalen en betonnen bruggen (waarvan het beton verouderd is) regelmatig inspecteren.”
Als het complex wordt vernieuwd, moeten de brugdekken en bewegingswerk van de bruggen ook worden meegenomen, zegt Rijkswaterstaat. “Hiervoor is al een planfase uitgevoerd die de vernieuwing voorbereidt. Om ze tot die tijd veilig te kunnen gebruiken, zijn maatregelen (zoals eerder de windkrachtbeperking) en later dit najaar een aslast- en gewichtsbeperking nodig.”
Wanneer de bruggen kunnen worden vernieuwd, en hoelang ze dus dicht blijven voor zwaar vrachtverkeer, is nog onduidelijk. Rijkswaterstaat wil de bruggen zo lang mogelijk in bedrijf houden en de weg open voor verkeer, zo geeft ze wel aan. “Uiteindelijk is vernieuwing van de bruggen noodzakelijk.” Het lijkt erop dat de bruggen tot dan toe dicht blijven voor vrachtauto’s.
Alleen wanneer dat gaat zijn, hangt af van welke andere locaties onderhoud en vernieuwing nodig hebben en hoe urgent het werk aan de Houtribdijk ten opzichte van die andere plekken is. Er zijn nog heel veel andere plekken waar dringend onderhoud nodig is. De Houtribbruggen stonden eerder al in het meerjarenplan 2025-2030 van Rijkswaterstaat genoemd van werkzaamheden die moeten worden gedaan, maar waarvoor nog geen geld beschikbaar is.
Een lijst met al het noodzakelijke onderhoud, gesorteerd op belangrijkheid, wordt dit najaar naar de Tweede Kamer gestuurd. Die moet uiteindelijk het besluit nemen voor welke onderhoudsprojecten geld wordt vrijgemaakt, en voor welke (nog) niet.
Door de afsluiting van de Houtribbruggen voor zwaar verkeer moeten vrachtwagens straks kilometers omrijden: via het drukke Amsterdam of via de Afsluitdijk. Voor transportbedrijven is de voorgenomen afsluiting een zware strop, zo gaven ze vorige week al aan.
‘Straks twintig extra vrachtwagens nodig’
Het West-Friese transportbedrijf SVZ zegt straks elke week twintig extra vrachtwagens nodig te hebben om hetzelfde werk te kunnen blijven doen. De Westfriese Bedrijvengroep heeft ondernemers opgeroepen te delen welke gevolgen de afsluiting straks voor hen gaat hebben.
Ook de gemeente Enkhuizen uitte deze week haar zorgen. Zij vreest dat de sluiting van de Houtribdijk voor vrachtverkeer de regio economisch hard zal raken. Bovendien is ze bang voor meer verkeersdruk in de regio vanwege alternatieve routes die over N-wegen zullen leiden.
“Er zijn structureel meer investeringen nodig, in zowel onderhoud als nieuwe projecten, om Noord-Holland Noord bereikbaar te houden”
Nils Langedijk, wethouder Dijk en Waard en voorzitter Platform Mobiliteit Noord-Holland Noord
Vanuit Platform Mobiliteit Noord-Holland Noord kwam gisteren ook een verklaring. Zo wordt gesproken van ‘een klap voor de transportsector’ en dat deze beperking ‘een symptoom [is] van een groter geheel’. “Jarenlange beperkte investeringen in nieuwe infrastructuur en in beheer, onderhoud, vervanging en renovatie maken dat knelpunten nu pijnlijk zichtbaar worden”, zegt Nils Langedijk, wethouder in Dijk en Waard en voorzitter van Platform Mobiliteit Noord-Holland Noord.
“Veiligheid staat voorop, dus het is goed dat het Rijk de komende tijd een inhaalslag maakt op onderhoud. Maar er zijn structureel meer investeringen nodig, in zowel onderhoud als nieuwe projecten, om Noord-Holland Noord bereikbaar te houden.”
‘Bereikbaarheid Noord-Holland onder druk’
De provincie Noord-Holland is eveneens bezorgd over de gevolgen van de sluiting die, zo is ook haar ter ore gekomen, voorlopig nog geen einddatum zal hebben. “De Houtribdijk is een belangrijke verkeersader, terwijl Noord-Holland als schiereiland boven het Noordzeekanaal voor de bereikbaarheid afhankelijk is van een beperkt aantal verbindingen met de rest van Nederland. Deze situatie laat daarmee een bredere kwetsbaarheid zien: de bereikbaarheid van Noord-Holland staat onder druk.”
“De beperking op de Houtribdijk betekent dan ook niet het eindpunt van het gesprek. We vinden het belangrijk dat er perspectief komt voor de logistieke sector en de inwoners van Noord-Holland. Dit willen we samen met het Rijk oppakken en zullen hier de gemeenten van Noord-Holland ook bij betrekken.”