Dat er wel iets te vinden moest zijn tijdens archeologisch onderzoek onder het oudste gebouw van het Westfries Museum in Hoorn was wel te verwachten. Maar dat uiteindelijk de resten van het oudste bakstenen huis van Hoorn bloot werden gelegd, was voor de archeologen echt een cadeautje. De vondst van de restanten uit de 14e eeuw is belangrijk voor het ontrafelen van de ontstaansgeschiedenis van de stad.
Het Westfries Museum wordt op dit moment grondig verbouwd, waarbij ook de fundering wordt hersteld. Vanwege het aanbrengen van heipalen, stalen balken en betonnen vloeren wordt grond uitgegraven en daarbij komen veel muren, kelders en andere sporen uit het verleden tevoorschijn.
Zoals gebruikelijk bij dit soort werkzaamheden is archeologisch onderzoek verplicht en was dit dus een ideale mogelijkheid voor de archeologen van Archeologie West-Friesland om uitgebreid onderzoek te doen. “De verwachtingen waren al hooggespannen, maar die verwachtingen werden ruimschoots overtroffen”, aldus archeoloog Christiaan Schrickx.
Schatkamer voor archeologen
Tot ieders verrassing bleek de betonnen vloer in de kelder eenvoudig op de middeleeuwse bodem gelegd, zonder bijvoorbeeld een pakket zand of puin. En bij het verwijderen van het beton kwamen direct de zware funderingen van het grote stenen huis in beeld. “We hebben een stenen wenteltrap gevonden, dat vind je normaal nooit. Dit is echt een schatkamer voor archeologen.”
Het huis was ooit in het bezit van de adellijke familie Van Nijenrode. Deze familie was nauw verbonden aan het Hollandse gravenhuis. In die tijd werden de meeste huizen nog van hout gebouwd met rieten daken. Het precieze bouwjaar is nog onbekend, maar het dateert mogelijk uit de 14e eeuw. Dat wordt verder onderzocht met onder andere dendrochronologisch, onderzoek naar de leeftijd van het gebruikte hout.
Naast het huis is ook een beerput ontdekt, een afvalput waar naast uitwerpselen ook afgedankte huisraad in werd gegooid. “Sommige spullen verdwenen nagenoeg compleet in de put. We hebben nu al enkele kookpotten en een bierkan van steen gevonden. Een heel bijzondere vondst uit de beerput is een zogenoemd langmes met een houten greep, een snijdend wapen met een vergelijkbare functie als een kort steekzwaard.”
Verhaal gaat verder onder de foto.
De ontdekking van het oudste stenen huis van Hoorn is volgens archeoloog Schrickx belangrijk als het gaat om de ontstaansgeschiedenis van Hoorn. “Van het ontstaan van Hoorn in de middeleeuwen is niet veel bekend. Dankzij dit archeologisch onderzoek onder het Westfries Museum kan en moet er nu veel worden herschreven, want dit levert vele nieuwe gegevens op,” vertelt hij enthousiast.
Verhaal tot leven brengen
Hoe bijzonder de ontdekking ook is, uiteindelijk wordt de bouwput weer een museumzaal en verdwijnen de resten van het huis weer grotendeels onder een betonnen vloer. “We hebben er nu een heel mooi collectiestuk bijgekregen”, vertelt museumdirecteur Amanda Vollenweider. “Dat willen we graag laten zien aan het publiek. Je kunt denken aan een glazen plaat boven de opgraving, maar ook met 3D-animaties kun je dit verhaal tot leven brengen.”
Volgens Vollenweider levert al het archeologische onderzoek geen extra vertraging op. Ook brengt het geen extra kosten met zich mee. “Hier was uiteraard al rekening mee gehouden.” Volgend jaar zomer is de verbouwing afgerond en weer open voor het publiek.