Tweeduizend Olympische zwembaden vol, goed voor vijftig dagen schoon drinkwater. Zoveel moet de nieuwe klimaatbuffer in Andijk straks kunnen opslaan. De eerste resultaten van een proef zijn veelbelovend.
In Andijk wordt gewerkt aan een zogeheten klimaatbuffer: twee enorme spaarbekkens in het IJsselmeer die de drinkwatervoorraad van Noord-Holland moeten vergroten.
Dat is nodig, omdat de kwaliteit van het IJsselmeer onder druk staat door droogte, vervuiling en de groeiende vraag naar drinkwater. Op dit moment wordt er nog geëxperimenteerd op een kleine proeflocatie en de eerste resultaten zijn veelbelovend.
Kranswier is indicatie dat het goed gaat
In een waadpak loopt Tim de Groot, onderzoeker Water en Natuur bij PWN, het water in van het mini-bassin en graait wat kranswier van de bodem. “Hier word je als onderzoeker erg gelukkig van.”
“Als dit plantje in groten getale groeit, is dat een indicatie dat het goed gaat met de waterkwaliteit. Er zijn hier ook veel verschillende plantensoorten, watervogels, kikkers, libellen en salamanders. En dat al na één jaar. Dat heeft me wel verrast.”
Vorig jaar werd de proeflocatie met de naam LIFE Watersource aangelegd om te onderzoeken hoe de natuur kan helpen om het water van het IJsselmeer te zuiveren.
Waterzuivering liefst natuurlijk
In plaats van een nieuwe waterfabriek neer te zetten, moet een natuurgebied met zand planten en mosselen een deel van het zuiveringswerk doen in plaats van chemicaliën. “Ik zeg altijd; natuurlijk waar het kan en technisch waar het moet”, aldus projectleider Ruud van der Neut.
Het IJsselmeer is een van de belangrijkste drinkwaterbronnen van Noord-Holland, maar staat steeds meer onder druk. Door vervuiling, bevolkingsgroei en langere periodes van droogte is extra drinkwateropslag volgens PWN noodzakelijk.
Maar voor vijf dagen watervoorraad
Nu heeft het drinkwaterbedrijf bij langdurige droogte een voorraad voor slechts vijf dagen. Met de klimaatbuffer wil PWN die voorraad flink vergroten. “Zo zijn we minder afhankelijk van schommelingen in de waterkwaliteit, bijvoorbeeld als het IJsselmeer tijdelijk te zout is”, zegt projectleider Ruud van der Neut.
De klimaatbuffer kost ruim 100 miljoen euro. Daarom wordt het concept eerst op kleine schaal getest. Die proef, betaald door de Europese Unie, verloopt volgens PWN succesvol. “Ze waren na een controle ongelofelijk enthousiast. We zien het helemaal zitten om dit op grote schaal uit te voeren.”
De aanleg staat gepland voor 2029. Als alles volgens planning verloopt, is de klimaatbuffer in 2035 volledig operationeel.
Met neus op de feiten gedrukt
De droge zomer van 2018 liet zien hoe kwetsbaar de drinkwatervoorziening is. Het IJsselmeer werd toen zo zout dat het water tijdelijk niet geschikt was voor de productie van drinkwater. PWN overwoog zelfs om verderop op het meer zoeter water op te halen. Uiteindelijk bleek dat niet nodig, maar het was wel de aanleiding om werk te maken van extra wateropslag.
Ook deze zomer is het opnieuw erg droog. De rivieren staan historisch laag en Nederland is opgeschaald naar een feitelijk watertekort. Rijkswaterstaat en de waterschappen slaan daarom extra zoet water op in het IJsselmeer en Markermeer en zetten pompen en sluizen in om het beschikbare water zo goed mogelijk te verdelen.