Het is warm en droog in Nederland. Dat zorgt ervoor dat we nu te maken hebben met een zogeheten ‘feitelijk watertekort’. Maar wat betekent dit nu voor Noord-Holland? NH zoekt het uit.
Er valt weinig regen in Noord-Holland en de zon laat zich vaak zien. Door de zon verdampt de neerslag die nog wel valt heel snel. Ook in de bergen in Europa valt er weinig neerslag, waardoor er minder water in de rivieren terechtkomt dat onze kant op kan stromen. Deze combinatie van factoren brengt verschillende uitdagingen met zich mee.
De gevolgen van de droogte verschillen per gebied in Nederland.
Verzilting in Noord-Hollandse wateren
”Door de laagwaterstand in de rivieren krijgt het zoute water uit de zee de kans om landinwaarts te stromen”, vertelt Aukje Schep, woordvoerder van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. ”Dat heet verzilting en is een belangrijk aandachtspunt in het westen van ons land.”
Om dat tegen te gaan haalt het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht water uit het Markermeer, door de grote sluis in Muiden open te zetten. ”Dat noemen wij ook wel de waterton van Nederland.” Dat water laten ze vervolgens richting IJmuiden stromen, om zo de instroom van zout water via het Noordzeekanaal te beperken.
Daarnaast heeft Noord-Holland ook nog te maken met brakke kwel in polders.
Dat is zout water dat diep vanuit de grond omhoog kan komen bij droogte. Om dit tegen te gaan kan het waterschap zoet water pompen vanuit een andere plek. ”Alleen het water uit het Markermeer kun je niet oneindig gebruiken.”
Met andere waterschappen en Rijkswaterstaat buigt het waterschap zich over de verdeelvraag van het zoetwater.
”Het neerslagtekort is opgelopen naar 205 mm in ons gebied. Dat is fors, het is nu even droog als in 2018 en dat werd een extreem droog jaar”
Jorrit Voet, woordvoerder Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Voor het waterschap in het noorden van Noord-Holland zijn er ook uitdagingen. ”Het neerslagtekort is opgelopen naar 205 mm in ons gebied. Dat is fors, het is nu even droog als in 2018 en dat werd een extreem droog jaar”, vertelt Jorrit Voet, woordvoerder van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Voor HHNK is de situatie op dit moment beheersbaar, omdat er voldoende zoetwater in het IJsselmeer en Markermeer is.
Als het neerslagtekort erger wordt dan 240 mm, moet het waterschap de dijken extra gaan inspecteren. ”Dat doen we door over de dijk te lopen en te zoeken naar scheuren.” De veendijken in dit gebied lopen het meeste risico, en worden ook als eerst extra gecontroleerd.
Code oranje bij Grote Sluis in Spaarndam
Het Hoogheemraadschap Rijnland, in het zuiden van Noord-Holland, neemt ook actieve maatregelen. Zo is het vanaf vrijdag 17 juli code oranje bij de Grote Sluis in Spaarndam, deze sluis gaat nog maar drie keer per dag open en met name voor de beroepsvaart. De Kolksluis in Spaarndam gaat helemaal dicht.
”In Nederland krijgen we steeds meer en vaker langere periodes van droogte. Daarna komt er een enorme bak water dat je niet zomaar kan wegpompen”
Aukje Schep, woordvoerder Waterschap Amstel, Gooi en Vecht
Jan Visser, de weerman van NH, liet deze week weten dat er aankomende weekend wat neerslag kan vallen. Hij verwacht pas eind juli veel neerslag, wat zou mogelijk wel voor problemen kunnen zorgen. ”Zo’n een enorme bak water na droogte kan je niet zomaar wegpompen. En in Nederland hebben we niet zo veel plek om water vast te houden”, zegt Aukje Schep, woordvoerder van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht.
Als inwoner kun je zelf ook regenwater vasthouden, door een ‘wadi’ te maken of een regenton te installeren. Toch zal er bij een flinke bui altijd water op het oppervlak terechtkomen. ”Inwoners moeten er rekening mee houden dat water op straat komt te staan.”
Door de warmte en droogte is er nog een belangrijk aandachtspunt, namelijk blauwalg. ”Het is een natuurlijk verschijnsel, dat voorkomt als het warm is en het water stil staat”, vertelt Schep. Het waterschap neemt alleen maatregelen als het heel dik wordt en gaat stinken. ”Als het kouder wordt en het gaat regenen gaat het vanzelf weer weg.”
De landelijke lage waterstand heeft impact op hoeveel een vrachtschip kan meenemen. ”Dat betekent dat er meerdere schepen nodig zijn voor dezelfde vracht. Het vraagt om een goede voorbereiding en planning en extra goed opletten bij het varen”, vertelt Mark Lammers, van de Koninklijke Binnenvaart Nederland.
Binnen het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht zijn geen vaarroutes afgesloten en kunnen schippers wel doorvaren. ”Een groot gedeelte van ons waterschap heeft altijd hetzelfde peil”, aldus Schep.