Na een zoektocht van zeven jaar en behoorlijk wat tegenslagen heeft Herenboerderij West-Friesland een locatie gevonden voor hun kleinschalige boerderij. De coöperatie gaat een stuk grond van ruim vier hectare pachten in het dorp Hem. En daar is de coöperatie maar al te blij mee: “We kunnen eindelijk beginnen.”
De zoektocht naar een geschikte locatie in West-Friesland verliep jarenlang erg moeizaam door schaarste en hoge prijzen – zowel pacht als huur – van landbouwgrond.
“We hebben best wel wat keukentafelgesprekken gevoerd met boeren waar we ver mee gevorderd waren, maar uiteindelijk ging het op het laatste moment toch niet door”, legt Anne van de Graaf, een van de kartrekkers, uit.
Tot een boer uit het West-Friese dorp Hem, die nog een perceel van 4,4 hectare aan de Hout beschikbaar had, aanklopte bij Van de Graaf en met de coöperatie wilde samenwerken. “We kunnen dit perceel voor tien jaar pachten en daar zijn we echt ontzettend blij mee”, zegt ze.
Ondanks dat het perceel een stuk kleiner is dan de beoogde twintig hectare is Van de Graaf blij dat de coöperatie op 1 januari 2027 eindelijk van start kan gaan. “Er worden op dit perceel momenteel nog bloemkolen geteeld, maar die worden in augustus geoogst. Daarna kunnen we beginnen met de voorbereidingen zoals het inzaaien van groenbemesters en het plaatsen van kassen”, zegt ze.
Ze richten een kleinschalige, coöperatieve boerderij op waar ze onder leiding van een boer in loondienst hun eigen voedsel verbouwen – zo biologisch en circulair mogelijk.
Tekst gaat hieronder verder.
Wat is een Herenboerderij?
Een Herenboerderij is een boerderij die is opgericht door een groep inwoners – ook wel leden genoemd. In Noord-Holland zijn er al 3 verrezen: van Bergen tot Heemstede. Ook in West-Friesland gaat er volgend jaar één komen.
Leden leggen samen geld in om de boerderij te starten. Daarvoor krijgen ze elke week een pakket met voedsel van de boerderij. Ook beslissen ze samen wat er wordt verbouwd.
De boeren werken in loondienst voor de leden. Ze telen groenten, fruit en zorgen voor dieren voor vlees en eieren. Dat doen ze op een natuurlijke manier, met aandacht voor de biodiversiteit.
De boerderij gaat zo’n vijftig verschillende soorten groenten verbouwen, zegt Van de Graaf. “Preien, knoflook, pompoenen, aardappels en uien”, somt ze op, “maar ook kleinfruit als bramen, frambozen, aardbeien en bessen.” De coöperatie zet in op de teelt van seizoensgebonden gewassen. “Ook willen we grote voorraden aanleggen voor het najaar en de winter.”
Om het groeiseizoen te verlengen, worden er bij de boerderij kassen geplaatst. Omdat het perceel te klein is voor de teelt van hardfruit als appels en peren, werkt de boerderij samen met een biologische fruitteler uit het dorp.
Op het perceel wordt, anders dan bij andere Herenboerderijen in Noord-Holland, voorlopig geen vee gehouden. “Vooralsnog”, voegt ze eraan toe. “Wanneer we ons perceel kunnen uitbreiden, kunnen we bijvoorbeeld ook varkens gaan houden.”
Gezonde bodem
Wel zullen op de boerderij Indische loopeenden rondlopen, die slakken en slakkeneitjes opeten. “Daarnaast bevorderen we de biodiversiteit, waardoor we insecten aantrekken, zoals lieveheersbeestjes en oorwurmen, die bladluizen eten”, zegt ze.
De coöperatie wil de komende jaren ook werken aan een gezonde bodem, om de weerbaarheid van de gewassen te vergroten. Dat gebeurt onder meer met compost en mest. “We zullen ongetwijfeld tegen dingen aanlopen zoals valse meeldauw (een waterschimmel die planten aantast, red.). Daar gebruiken we een mengsel van magere melk en water voor”, legt Van de Graaf uit.
Genoeg plekken vrij
Inmiddels hebben 96 huishoudens zich aangemeld. En, benadrukt Van de Graaf, er zijn nog plekken vrij. “We kunnen ongeveer 350 monden voeden, dus er is nog ruimte voor zo’n zeventig huishoudens”, zegt Van de Graaf.
Om potentiële leden te enthousiasmeren om zich bij de boerderij aan te sluiten, organiseert de coöperatie op 8 juni in Enkhuizen en 16 juni in Hoorn een informatieavond.
