Om in de toekomst voldoende schoon drinkwater voorhanden te hebben, werkt drinkwaterbedrijf PWN in Andijk aan een zogenoemde ‘klimaatbuffer’. In het IJsselmeer moeten twee enorme bassins komen, samen groter dan 150 voetbalvelden. Want hoewel Noord-Holland barst van het water, dreigt er een tekort als er niets gebeurt.
Drinkwater. Het lijkt zo gewoon en vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Het IJsselmeer, een van de belangrijkste drinkwaterbronnen van Noord-Holland, staat door (giftige) lozingen in de rivieren Rijn en IJssel, de bevolkingsgroei en periodes van langdurige droogte door klimaatverandering steeds meer onder druk.
Bij langdurige droogte heeft PWN op dit moment een voorraad van slechts vijf dagen, wat volgens het drinkwaterbedrijf op lange termijn te weinig is. Om zeker te zijn dat Noord-Hollanders in de toekomst genoeg schoon drinkwater hebben, wil PWN deze voorraad gaan vergroten.
“Door meer IJsselmeerwater van goede kwaliteit op voorraad te hebben, zijn we minder afhankelijk van de schommelingen in de kwaliteit van dit water”, legt Tim de Groot, onderzoeker Water en Natuur bij PWN, uit. “Zo kunnen we in de toekomst langer drinkwater leveren.”
Van vijf naar vijftig dagen
Voordat deze extra watervoorraad, de zogenoemde ‘klimaatbuffer’, in het IJsselmeer daadwerkelijk kan worden aangelegd, wordt hiermee eerst in het klein geëxperimenteerd op een proeflocatie.
Nu zie je vooral stromende beekjes en liggen er bulten zand, maar de proeflocatie voor de kust van het West-Friese Andijk krijgt steeds meer vorm. De Groot: “We willen weten wat wel en niet werkt. Je kunt het zien als een grote proeftuin waarin we testen of het zuiverende landschap de waterkwaliteit en ecologie verbetert.”
Juist dat maakt deze proef zo bijzonder, vult projectleider Ruud van der Neut aan. “Daardoor zijn er minder chemicaliën en energie nodig om het verder te zuiveren tot drinkwater.”
Met neus op de feiten gedrukt
Door de gortdroge zomer van 2018 was het water in het IJsselmeer zo zout geworden dat het niet langer geschikt was voor de productie van drinkwater. Er werd toen even overwogen om schepen het meer op te sturen om verderop minder zout water te halen. Dat bleek uiteindelijk niet nodig, maar het was voor PWN wél reden om in te grijpen.
Met de bevindingen van deze proef, wil PWN uiteindelijk de huidige voorraad met twee enorme spaarbekkens uitbreiden. Deze spaarbekkens, die beide zo’n twintig meter diep zullen zijn, hebben een oppervlakte van 100 hectare.
Om de spaarbekkens moet een natuurgebied van 150 hectare komen dat het IJsselmeerwater ondergronds voorzuivert. Met het vrijgekomen zand van deze spaarbekkens wordt dit toekomstig gebied aangelegd.
Tekst gaat verder onder de foto.
“Om een beeld te geven: dat is vanaf Andijk zo’n anderhalve kilometer het IJsselmeer in”, benadrukt Van der Neut. “Dan hebben we voldoende voorraad om Noord-Holland vijftig dagen lang van drinkwater te voorzien, bijvoorbeeld bij langdurige droogte.”
De natuur als ‘bondgenoot’
Rietmoeras, mosselbanken, overstromingsgrasland en ondiepe waterplanten moeten het water voorzuiveren voordat het de productielocaties van PWN ingaat. Uiteindelijk is het de bedoeling dat er voor vogels, vissen en planten een aantrekkelijk leefgebied verschijnt, zegt De Groot. “Dat levert weer voordelen op voor het IJsselmeer.”
De zogenoemde ’klimaatbuffer’ is niet de enige oplossing waarmee PWN het dreigende drinkwatertekort wil opvangen. Ook de productie van drinkwater op de locaties in Andijk, Heemskerk en Wijk aan Zee wordt uitgebreid. Daarnaast zoekt het drinkwaterbedrijf naar nieuwe waterbronnen in Overveen en ’t Gooi.