Hoewel Hoorn nog niet genoeg opvangplekken voor asielzoekers heeft gerealiseerd, staat de gemeente niet op de openbare toezichtlijst van het Rijk. Drechterland, Enkhuizen, Koggenland en Stede Broec staan daar sinds 5 oktober 2026 wel op. Hoe kan het dat Hoorn ontbreekt op de lijst, terwijl ook deze gemeente nog niet aan haar wettelijke opvangtaak voldoet?
Bij de uitvoering van de Spreidingswet kijkt het Rijk naar het aantal opvangplekken dat daadwerkelijk beschikbaar is. Een aangewezen locatie of een overeenkomst met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is niet voldoende zolang de opvang niet in gebruik is. Gemeenten die niet aan hun wettelijke opvangtaak voldoen, kunnen daarom op de zogenoemde interventieladder van het Rijk worden geplaatst.
De interventieladder bestaat uit zes treden. Bij trede 1 signaleert het Rijk dat een gemeente mogelijk niet aan haar opvangopgave voldoet. Bij trede 2 vraagt het Rijk informatie op en controleert deze. Bij trede 3 houdt het Rijk actief toezicht en maakt het afspraken met de gemeente over maatregelen en termijnen.
Als de gemeente dan nog onvoldoende voortgang boekt, kan het toezicht worden aangescherpt. Bij trede 4 kondigt het Rijk aan dat het de taak mogelijk overneemt. Bij trede 5 volgt een formeel besluit met een laatste termijn voor de gemeente. Bij trede 6 neemt het Rijk de uitvoering over. De kosten zijn dan voor rekening van de gemeente.
Waarom staat Hoorn niet op de toezichtlijst?
Het ministerie van Asiel en Migratie controleert of gemeenten voldoen aan hun wettelijke taak om opvangplekken voor asielzoekers te realiseren. Op 9 april 2026 ontvingen alle gemeenten een brief over de stand van zaken. Gemeenten die niet aan hun taak voldeden, moesten uitleggen waarom dat zo was en welke maatregelen zij nemen om alsnog voldoende opvangplekken te realiseren. Vervolgens werden zij uitgenodigd voor een ambtelijk gesprek.
Op basis van de gesprekken die tot nu toe zijn gevoerd en afgerond, zijn verschillende gemeenten op trede 3 van de interventieladder geplaatst. Deze trede betekent dat het Rijk actief toezicht houdt en afspraken maakt over de maatregelen die gemeenten moeten nemen en de termijnen daarvoor.
De volgorde waarin gemeenten op de toezichtlijst komen, hangt af van de volgorde waarin de gesprekken zijn gevoerd en afgerond. Het gesprek met Hoorn is nog niet gevoerd, wanneer het gesprek plaatsvindt is niet bekend. Een woordvoerder van het ministerie laat weten: “Helaas kan ik geen mededelingen doen over wanneer het gesprek met de gemeente Hoorn op de agenda staat. Wel kan ik melden dat we elke eerste maandag van de maand de openbare lijst met gemeenten die zich op trede drie bevinden, bijwerken.”
Dat Hoorn niet op de lijst staat, betekent dus niet automatisch dat de gemeente aan haar wettelijke opvangtaak voldoet.
Plannen voor nieuwe locaties
Koggenland heeft Julianastraat 33 in Avenhorn aangewezen als voorkeurslocatie voor de opvang van maximaal 149 asielzoekers gedurende vijf jaar. Inwoners kunnen op 2 november inspreken tijdens een raadsvergadering. Op 16 november neemt de gemeenteraad een definitief besluit.
Volgens een woordvoerder van de gemeente telt een locatie pas mee als de opvang daadwerkelijk in gebruik is. “Je voldoet of je voldoet niet”, legt de woordvoerder uit. Ook als de gemeenteraad instemt met de locatie, betekent dat dus niet dat Koggenland direct van de toezichtlijst verdwijnt.
Drechterland en Stede Broec willen beide 125 opvangplekken realiseren. In Drechterland is De Hooge Hout in Hoogkarspel-Zuid aangewezen als locatie. De opvang moet naar verwachting eind 2027 in gebruik worden genomen. In Stede Broec is het voormalige honkbalveld aan de Veilingweg in Bovenkarspel aangewezen. Daar wordt de opvang naar verwachting in het najaar van 2027 in gebruik genomen.
Enkhuizen moet op zoek naar een nieuwe locatie voor 88 asielzoekers. De opvang aan De Gouw gaat niet door omdat de gemeente en het COA het niet eens werden over de voorwaarden. Op het terrein is vanaf 2030 woningbouw gepland. De ontwikkelaar stelde een garantie met een boetebeding voor zodat het terrein op tijd beschikbaar zou komen voor de woningbouw. Het COA ging niet akkoord met deze voorwaarde.
Hoorn moet volgens de Spreidingswet 367 opvangplekken realiseren. De tijdelijke noodopvang aan de Johannes Poststraat biedt maximaal 50 biedt plaats aan maximaal 50 personen en sluit eind 2028. De gemeente onderzoekt de Middelweg en de Blauwe Berg als mogelijke opvanglocaties. Naar verwachting bieden deze locaties samen niet genoeg opvangplekken om aan de volledige opvangopgave te voldoen.