Lisa droomde van werken in Scheringa Museum, nu legt ze het vast voordat alles verdwijnt

Als kind werd Lisa Croese uit Zwaag gegrepen door de ‘instapkunst’ die in het Scheringa Museum in Spanbroek was te zien. Het was zelfs haar droom om er ooit te werken. Zover kwam het nooit. 17 jaar na de pijnlijke sluiting van het succesvolle museum, maakte ze wel een docu-serie over de plek die haar hart stal.

Ze ziet zichzelf nog zitten in het bushokje, als middelbare scholier, pendelend tussen woonplaats Medemblik en Hoorn. “Daar hingen grote aankondigingsposters van het Scheringa Museum. Dat sprak mij erg aan.”

Ze hield er toen al van om musea als het Rijksmuseum of Kröller-Müller Museum te bezoeken. “Maar zie er als puber maar te komen. Naar het Scheringa Museum kon ik zelf heen, met de Buurtbus. Als ik eerder klaar was met school, ging ik er vaak heen.”

‘Instapkunst’ in Spanbroek

Daar, in Spanbroek, ontwikkelde ze snel de liefde voor het Realisme – de stroming die de collectie van eigenaar Dirk Scheringa aanhing. “Voor moderne kunst heb je vaak toch wel wat kennis nodig. Bij deze schilderijen zag je meteen wat het was. Een soort ‘instapkunst’. Maar als je goed naar de werken ging kijken, zag je steeds meer. Dat vond ik heel mooi.”

Ze zag zichzelf al in het nieuwe Scheringa Museum werken, dat in Opmeer werd gerealiseerd. Een aanmelding aan de Reinwardt Academie was dan ook een logisch gevolg. “In september begon ik aan mijn opleiding en een maand later viel de DSB Bank”, verzucht ze.

“In september begon ik aan mijn opleiding en een maand later viel de DSB Bank”

Lisa Croese – kunstliefhebber en documentairemaker

Het faillissement van de bank leidde ook het einde van het Scheringa Museum in, dat op dat moment 50.000 bezoekers per jaar trok en 60 medewerkers had.

Weg droom van Dirk, weg droom van Lisa. Een deel van de collectie van Scheringa – bestaande uit maar liefst 1.400 kunstwerken – komt in Museum MORE te hangen, in Gorssel. Lisa kwam er al meerdere keren, om ‘haar’ kunstwerken weer te zien. 

Het zaadje om een documentaire over de geschiedenis van het Scheringa Museum te maken, werd geplant toen ze werd uitgenodigd voor het programma ‘Zilte Smaken’, van mediapartner Streekomroep West-Friesland. 

Veel intact

Ze ging terug naar het gebouw aan de Spanbroekerweg, dat tot 2009 dienst deed als museum en dat nog altijd intact was. “Ik vond het bizar om terug te keren en herkende daar nog heel veel: de gangen, de zalen, alles. Toen dacht ik: het verhaal van dit museum moet verteld worden.” Eerder dit jaar werd het gebouw alsnog gesloopt om plaats te maken voor woningbouw.  

Het idee van Lisa leidde tot een 4-delige docu-serie: ‘De droom van Dirk – een Dalí in Spanbroek’, waarvan de tweede aflevering donderdag bij NH op televisie wordt getoond. 

Bekijk aflevering 1 van ‘De droom van Dirk’:  

Ze werkt inmiddels toch in een museum: het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Voor de serie sprak ze onder meer met Dirk en Baukje Scheringa, maar ook met oud-directeur Emily Ansenk en kunstenaar Fong-Leng.

Lisa: “Voor mij was het lange tijd onwerkelijk om deze serie te mogen maken met journalisten van NH. Ik heb mij verbaasd over de hoeveelheid aan verhalen over het museum. Hoe Ansenk in de beginjaren met haar autootje op pad ging om kunst te verzamelen, bijvoorbeeld. Maar ook de verhalen over de kunstroof.”

Twee pronkstukken gestolen

Bij een brutale overval werden in 2019 twee pronkstukken gestolen. Die gebeurtenis staat in aflevering 2 centraal. Die is morgen vanaf 17.11 uur op televisie te zien en vanaf zondag op het Youtubekanaal van NH.

Hoewel het museum in 2009 al zijn deuren sloot, is de pijn bij alle betrokkenen nog groot, zag de documentairemaker uit Zwaag. “Dat is ook wat mij het meest bijblijft: dat het die mensen nog zoveel verdriet doet. Ze hebben zich vol passie ingezet voor het museum. Het is alsof we weer een oude wond openhaalden.”