Hij ligt er al 3.500 jaar en toch is het een raadsel voor menigeen die er in de aangrenzende supermarkt zijn boodschappen doet. De berg ernaast, een archeologisch rijksmonument, is een grafheuvel uit de bronstijd. “Belangrijke landschappelijke elementen moeten we juist blijven laten zien”, pleit historisch geograaf André Bouwens van het Westfries Genootschap.
En met zo’n 30 meter doorsnee is de heuvel, die middenin een woonwijk ligt, ook moeilijk te missen. Waar veel omwonenden vooral plezier beleven aan de kinderen die erop spelen of er in de winter sleetje rijden, vertelt het naastgelegen informatiebord over de historie.
Grafheuvels zijn één van de oudste vormen van begravingen. Doorgaans werden er één of twee personen in een grafheuvel begraven. Of werd de heuvel met een palenkrans omgeven en omringd door sloten. Zo ook hier in Grootebroek. “Deze grafheuvel bestaat uit twee lagen, het is niet zo dat hier tientallen mensen liggen.”
‘Drukst bevolkt van Nederland’
Het terrein rondom de heuvel is een beschermd gebied. De heuvel is opgehoogd met een dik pak grond, want normaal gesproken komt een grafheuvel tot ongeveer heuphoogte. “Grafheuvels kwamen heel veel voor in West-Friesland Oost, er zijn er wel 180 gevonden uit die tijd”, legt Bouwens uit.
Een teken dat het gebied druk bevolkt was. Met name door het zeer vruchtbare landschap en de geulen en kreken die het gebied van water voorzagen en dus voedingsbodem werden voor de honderden boerderijen die er moeten zijn geweest. “We zijn tot de ontdekking gekomen dat maar liefst 20 procent van de Nederlands bevolking, in de bronstijd, in West-Friesland Oost moet hebben gewoond. Dat is enorm”, legt Bouwens uit.
Metamorfose in kaart
Met een team deskundigen namens het Westfries Genootschap, brachten zij in zeven jaar tijd de metamorfose van het West-Friese landschap in kaart. Het resultaat is een videoreeks, opgedeeld in zeven tijdvakken over de geschiedenis van het landschap.
Tekst gaat door onder de foto.
Het is een immens project geworden. “We hebben er vele jaren aan gewerkt en hopen vooral ook jongeren te kunnen inspireren zich in de geschiedenis van het landschap te verdiepen. Hoe mooi West-Friesland is en dat dat op veel plekken – in het landschap – nog steeds zichtbaar is.”
Twee jaar geleden nog werd er, eveneens in Grootebroek, bij de afgravingen voor een nieuwe woonwijk Waterweide ook restanten van een grafheuvel gevonden. Niets liever wil Bouwens dan dat deze landschappelijke elementen van vroeger bewaard blijven. “Op veel plekken gebeurt het gelukkig ook: dan wordt het ingepast in een woonwijk en in ere gehouden. Dat je laat zien dat het belangrijke elementen zijn die West-Friesland hebben gemaakt tot hoe het er vandaag de dag uitziet.”