Dirk Scheringa ziet kunstdroom na DSB-val worden voortgezet door collega-miljonair

Daar waar de ene miljonair – Dirk Scheringa – in 2009 afscheid moest nemen van zijn geliefde kunstcollectie van het Scheringa Museum in Spanbroek, zette een andere miljonair de kunstdroom van Scheringa voort. In het Gelderse Gorssel ontstond ‘Museum More’, dat succes heeft met het Nederlandse deel van ‘zijn’ kunstwerken. 

De vierde en laatste aflevering van de NH-documentaireserie De droom van Dirk – een Dalí in Spanbroek staat in het teken van het afscheid van het Scheringa Museum. Maar ook: wat moet er met het enorme nieuwe museum in Opmeer gebeuren en met de imposante kunstcollectie, die inmiddels bestond uit 1.400 kunstwerken? 

De pijn van het afscheid is voor veel betrokkenen groot en amper te verdragen. In het najaar van 2009 sluit het museum in Spanbroek de deuren, als direct gevolg van de val van de DSB Bank, waarvan Dirk Scheringa beiden eigenaar is. 

Het is het trieste einde van 30 jaar kunst verzamelen, waarmee Dirk Scheringa in 1990 begon. Een tekening van Carel Willink groeide uit tot een gigantische collectie.

‘Bunker waar kunst geroofd is’

Medewerkers en bezoekers weten zich geen raad en laten vol verdriet geschreven hartenkreten achter op de muur van het museum, waarvan de schilderijen dan al zijn weggehaald in opdracht van ABN Amro. “Het is alsof je in een bunker loopt, waar de kunst geroofd is”, zei een bezoeker op één van de laatste dagen dat het museum nog geopend was. 

Afgelopen zomer werd het voormalige museum aan de Spanbroekerweg – de oude huishoudschool Lidwina – met de grond gelijk gemaakt. Het maakt plaats voor woningen. Enkele maanden daarvoor namen Dirk en zijn vrouw Baukje Scheringa nog één keer afscheid van het gebouw dat ze zoveel vreugde en plezier had bracht. 

“Dan kom je weer in die kale, lege zalen… ja, dat is hartstikke triest”

Baukje Scheringa nam afscheid van het voormalige Scheringa Museum

Maar deze keer overheerst vooral de emotie. Baukje Scheringa: “Dan kom je weer in die kale, lege zalen… ja, dat is hartstikke triest. Ergens word je weer boos.” 

Dirk Scheringa zelf stortte zich na het faillissement van de DSB Bank direct op het geven van lezingen. Voor verwerking was weinig plaats. “Je gaat in een overlevingsstand”, zegt hij een kleine 17 jaar later. “Je stroomt over van adrenaline. Gevoelens van verdriet of spijt schakel je dan uit. Omdat het overlevingsgevoel alles overheerst.”

Tekst gaat verder onder de foto

Het einde van zijn kunstdroom opende de deuren voor de kunstdroom van een ander. Collega-zakenman Hans Melchers verzekerde zich van het Nederlandse deel van de Scheringa-collectie en opende in het Gelderse Gorssel het Museum More.

En met succes, want het ontvangt jaarlijks zo’n 200.000 duizend bezoekers. Laat dat nu precies het aantal zijn waarop Scheringa mikte met de opzet van zijn nieuwe museum in Opmeer, dat door veel criticasters als ‘veel te groot’ en ‘megalomaan’ werd gezien. De vraag hoe het afloopt met het nog onafgebouwde museum in Opmeer, wordt in de aflevering beantwoord. 

Bang voor hartaanval

Scheringa zelf is er nooit geweest, in Gorssel. Te pijnlijk, te emotioneel, om ‘zijn’ werken weer bij elkaar te zien. “Dan kun je wel een hartaanval krijgen, dat lijkt me niet verstandig.”

Oud-directeur Emily Ansenk was bij het Scheringa Museum jarenlang grotendeels verantwoordelijk voor het bij elkaar brengen van de collectie kunstwerken. “Wat ik een beetje pijnlijk vond, is dat er op geen enkele manier een verwijzing is gemaakt naar Scheringa of naar de samenstelling, die door anderen is gedaan. Dat is voor ons wel een beetje zuur.”

Scheringa reageert: “Iedereen weet dat we dat hebben gehad. Er zijn boeken van uitgegeven. Ach ja, The winner takes it all.”

“Je kunt niet meer enorme bedragen uitgeven zoals vroeger, maar de liefde voor de kunst is nooit weggegaan”

Dirk Scheringa

De kunstdroom van Scheringa komt door het DSB-debacle met een harde klap tot stilstand. Weg kunstwerken, weg museum. Maar met het verzamelen van kunst is hij nooit gestopt. In het zwembad in zijn woning, ontstaat zo langzamerhand een privémuseum. En de sauna dient als tijdelijk depot, voor werken waarvoor even geen plaats is. 

‘Iedere avond even kijken’

“Je kunt niet meer enorme bedragen uitgeven zoals vroeger, maar de liefde voor de kunst is nooit weggegaan”, zegt Scheringa. “Het is ook gewoon genieten. Iedere avond ga ik hier even kijken, dat is mooi.”

Komt er een doorstart van zijn kunstdroom? “Ik rijd wel eens langs de katholieke kerk, die komt binnenkort leeg. Dan denk ik: misschien is er wel een ruimte voor een expositie. Ik zit altijd vol ideeën. Dus wie weet.”